Dodano: 17 kwietnia 2026 11:10

Góry Sowie. Czy cmentarz ofiar faszyzmu to fejk? Na to pytanie próbują odpowiedzieć polscy i czescy naukowcy

Tematy: kolce piotr lewandowski

---

W Górach Sowich, w miejscowości Kolce, naukowcy z Polski i Czech prowadzą badania na cmentarzu ofiar faszyzmu. To część dużego projektu Czeskiej Akademii Nauk.

Projekt Zdivočelá země, czyli „zdziczała ziemia”, to przedsięwzięcie obejmujące badania codziennej rzeczywistości więźniów obozów pracy na terenie kilku państw. Przy okazji, we współpracy z fundacją Thezaurus, prowadzone są też badania na cmentarzu ofiar faszyzmu w Kolcach, gdzie pochowani mają być więźniowie zlokalizowanych w Górach Sowich podobozów hitlerowskiego obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, pracujący przy drążeniu sztolni Projektu Riese.

– Na razie robimy badania geofizyczne. Pierwszym etapem są właśnie badania w Kolcach, zarówno na terenie cmentarza ofiar faszyzmu, jak i poniżej działek położonych, i weryfikujemy informacje o grobach masowych – powiedział Piotr Lewandowski z fundacji Thezaurus.

I właśnie badanie cmentarza ofiar już daje bardzo ciekawe efekty. Być może sam cmentarz jest tylko symbolem ofiar faszyzmu, a duża, zbiorowa mogiła znajduje się kilkanaście metrów za jego granicą. Na to mogą wskazywać anomalie, jakie pokazują kolejne, prowadzone tam badania geofizyczne.

Po przebadaniu cmentarza w Kolcach naukowcy przeniosą się już w lipcu w okolice podziemnego miasta Osówka.

– Będziemy w nich kontynuować oczywiście pomiary geofizyczne, prowadzić drobne poszukiwania, na przykład przy użyciu wykrywacza metali, zbierać powierzchniowe próbki, dokumentować powierzchniowe relikty budynków. No i oczywiście te najciekawsze miejsca, jak na przykład składowiska odpadów, budynki związane z higieną albo ogrodzenia tych obozów, chcemy potem badać także metodą wykopalisk – mówi dr Jan Hasil z Wydziału Archeologii Czeskiej Akademii Nauk.

Poza Polską w ramach projektu badane będą też podobne pozostałości obozów pracy w RPA i Kazachstanie. Badania potrwają dwa lata. Natomiast wyniki badań prowadzonych na cmentarzu w Kolcach możemy poznać jeszcze w tym roku.