Dodano: 13 kwietnia 2026 15:34

Czy wiesz, że zawsze jest ten pierwszy i ostatni raz w relacji rodzic–dziecko?

Tematy: dzieci mops nastolatki pedagog powierzony Wałbrzych wychowanie

---

W wychowaniu rzadko słychać fanfary. Nie ma dźwięku, który ogłasza: „Uwaga, to będzie pierwszy raz” albo „Proszę Państwa, właśnie wydarza się ostatni”. A jednak całe rodzicielstwo – i w dużej mierze także praca pedagoga – składa się właśnie z takich chwil. Cichych, niepozornych, często niedostrzeganych.

Pierwszy raz, kiedy dziecko kłamie. Pierwszy raz, kiedy wraca później, niż było umówione. Pierwszy raz, kiedy mówi „nie” i sprawdza, czy świat się zawali. I pierwszy raz, kiedy dorosły przymyka oko, bo jest zmęczony, bo to „tylko drobiazg”, bo „przecież nic wielkiego się nie stało”. Nie dramatyzujmy – jedno kłamstwo nie czyni z dziecka kłamcy, a jeden błąd nie przesądza o jego przyszłości. Wychowanie nie polega jednak na reagowaniu dopiero wtedy, gdy wydarzy się coś naprawdę poważnego. Polega raczej na uważności wobec tych pierwszych razów. Bo to one często wyznaczają kierunek.

Pierwsze przekroczenie granicy bywa bardzo ciche, nie przypomina burzy, raczej kamień wrzucony do wody. Fale są niewielkie, ale kręgi rozchodzą się coraz dalej. Jeśli dorosły nie zatrzyma się przy tym momencie, dziecko uczy się nie tyle złego zachowania, ile czegoś znacznie ważniejszego – że granice są płynne, a zasady zależą od okoliczności.

Następnie przychodzi czas, który dla wielu rodziców jest prawdziwym wyzwaniem – dorastanie. Pierwsze wagary, pierwsza noc bez informacji, gdzie się jest, pierwszy alkohol „bo wszyscy pili”. Pierwsze drzwi zamknięte z trzaskiem i zdanie rzucone przez ramię: „Nie masz prawa mnie kontrolować”.

To są właśnie momenty, w których także rodzic przeżywa swoje pierwsze razy: doświadcza bezradności wobec własnego dziecka, uświadamia sobie, że nie ma już pełnej kontroli nad jego światem. I właśnie wtedy zaczyna się najtrudniejsza część wychowania. Dorastanie nie polega na zrywaniu więzi, ale raczej na jej przekształcaniu.

W pracy z rodzinami często widzę dwa skrajne podejścia. Jedni rodzice próbują kontrolować wszystko, inni – z obawy przed konfliktem – przestają stawiać granice. Tymczasem młody człowiek najbardziej potrzebuje czegoś pomiędzy: obecności dorosłego, który potrafi słuchać, ale też jasno mówić, gdzie przebiega granica.

Pierwszy raz, gdy nastolatek realnie ponosi konsekwencję swojego wyboru, jest jednocześnie pierwszym momentem uczenia się odpowiedzialności. Z kolei ostatni raz, gdy rodzic ratuje go przed każdym skutkiem jego decyzji, bywa początkiem bezradności w dorosłym życiu. Problemy wychowawcze, uzależnienia czy kryzysy relacji rzadko zaczynają się dramatycznie. Najczęściej mają swój niewinny początek: pierwsze „spróbuję tylko raz”, „nic się nie stanie”, „przesadzasz”. Po latach wielu dorosłych mówi wtedy: „Gdybym wtedy zareagował”, „Gdybym wtedy postawiła granicę”.

Ten tytuł ma też drugą stronę. Zawsze jest pierwszy i ostatni raz – również w zmianie. Ostatni raz, kiedy rodzic krzyczy zamiast rozmawiać. Ostatni raz, kiedy dziecko słyszy, że „z niego nic nie będzie”. Ostatni raz, kiedy w domu wygrywa milczenie zamiast rozmowy. I pierwszy raz, kiedy ktoś mówi: „Zatrzymajmy się i spróbujmy inaczej”.

Wychowanie nie jest projektem doskonałości, bardziej codziennym towarzyszeniem młodemu człowiekowi w jego drodze do dorosłości. Czasem z sukcesami, czasem z błędami, ale zawsze z nadzieją, że relacja jest ważniejsza niż chwilowa wygrana w sporze. Bo w wychowaniu naprawdę zawsze jest ten pierwszy i ostatni raz. I od naszej uważności zależy, który z nich stanie się początkiem czegoś dobrego.

Jeśli potrzebujesz wsparcia, zgłoś się do Działu Profilaktyki w Centrum Aktywności Lokalnej (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej) przy ul. Mickiewicza 26 w Wałbrzychu lub zadzwoń pod nr telefonu: 74 645 86 59 lub 885 370 011.

Autorka tekstu: Jadwiga Wąsik, pedagog